چالش های شرکت های هواپیمایی/ جزئیات خرید هواپیما
تاریخ انتشار : شنبه ۱۹ تير ۱۳۹۵ ساعت ۲۰:۰۷
کد مطلب: 50920
 
تحریم های غرب علیه صنعت هوانوردی ایران به خصوص بخش مسافری از اولین تحریم ها پس از انقلاب بود که در ابتدا با ممنوع شدن فرود در برخی از فرودگاه ها شروع شد تا اینکه...
به گزارش خبرایرانی، گفت و گوهای خرید هواپیماهای تازه برای خط هوایی ایران در حال انجام است و به زودی موعد لغو تحریم های هوایی ایران فرا می رسد.با این حال ، حمل و نقل هوایی در ایران روزهای پرچالشی را پیش رو می بینید.

سه سال پیش زمانی که مقرر گردید یادداشت تفاهم گسترش همکاری با شرکت هواپیمایی قطرایرویز برای حضور در مسیرهای داخلی امضا گردد تا یک شرکت هوایی خارجی بر خلاف ضوابط وارد ایران شود اوضاع صنعت هوانوردی پس از چند سقوط پی در پی بسیار وخیم بود.در این زمان کمتر کسی فکر می کرد در آینده نه چندان دور،2 غول هواپیماسازی جهان یعنی ایرباس و بوئینگ بر سر فروش هواپیمایی نو به ایران در فضای رقابتی سنگین با یکدیگر وارد گفتگوهایی جدی با مسئولان کشورمان شوند.

تحریم های غرب علیه صنعت هوانوردی ایران به خصوص بخش مسافری از اولین تحریم ها پس از انقلاب بود که در ابتدا با ممنوع شدن فرود در برخی از فرودگاه ها شروع شد تا اینکه به فروش هواپیما رسید به طوری که شرکت های هواپیمایی برای خرید یک فروند هواپیما باید با چند شرکت قراردادهای ظاهری به امضصا می رساندند و هواپیما در چند کشور می چرخید تا در نهایت به ایران می رسید .

گاه این خرید پردردسر هواپیماهای فرسوده 30 تا 40 درصد گران تر از نرخ بازار برای شرکت های هواپیمایی کشورمان تمام می شد.در سالهای اخیر نیز این تحریم ها شکل جدیدی به خود گرفت و شرکت های هواپیمایی کشورمان حتی اجازه سوخت گیری و تنظیم باید چرخ های هواپیما را در برخی از فرودگاه ها نداشتند.

با تغییر رویکرد سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دولت محترم یازدهم ورق برای شرکت های هواپیمایی داخلی برگشت و فصل جدیدی برای صنعت هوانوردی کشورمان آغاز شد.توافق مقدماتی در مذاکرات هسته ای ژنو،اولین روزنه امید را برای جوان سازی ناوگان فرسوده هوایی ایران نمایان ساخت تا مسئولان هوایی کشورمان مذاکراتی را با شرکت های بزرگ سازنده هواپیما آغاز کنند.

البته لازم به ذکر است از سال 1392 یعنی اولین سال حضور دولت یازدهم 12 هواپیمایی کم سن و سال وارد ناوگان هوایی ایران شدند و یکسال بعد با جدی شدن مذاکرات هسته ای ایران و گروه 1+5 یکی از شرکت های هواپیمایی توانست چند فروند هواپیمایی ایرباس را وارد کشور کند که تعدادی از آنها طی 2 ماه گذشته در مسیرهای خارجی عملیاتی شدند.

طبق سند چشم اندازی که برای صنعت هوانوردی تعریف شده است ناوگان هوایی شوذمان تا سال 1404 به 400 فروند هواپیمایی مسافربری نیاز دارد و طبق گفته وزیر محترم راه و شهرسازی این صنعت نیازمند سرمایه گذاری 20 میلیارد دلاری در طول 10 سال آینده است.مذاکرات مسئولان صنعت هوایی ایران با شرکت های خارجی پیش از اعلام توافق نهایی آغاز شده بود و کمتر از 2 هفته پس از اعلام توافق نهایی در مذاکرات هسته ای هیات های اقتصادی دولتی از کشورهای آلمان،فرانسه و ایتالیا وارد ایران شدند که در این دیدارها مذاکرات جدی بین وزیر محترم راه و شهرسازی و وزیر خارجه فرانسه درباره فروش هواپیما به ایران صورت گرفت.

هرچند تاکنون هیچ یک از این مذاکره های جدی به عقد قراردادی بین شرکت های هواپیمایی داخلی و شرکت های هواپیماساز منجر نشده است اما همه شرکتهای هواپیمایی مقدمات خرید هواپیماهای جدید و نه کار کرده را از شرکت های معتبر صاحب عنوان فراهم کرده اند با وجود ایجاد زمینه های مساعد برای تحول در صنعت هوایی ایران،مشکل های بسیاری وجود دارد که یکی پس از دیگری خود را نشان می دهد.مشکل هایی که هر چند تازگی ندارد اما اگر راهکاری برای رفع آن نباشد اثر لغو تحریم را خنثی می کند.

نبود منابع مالی و نقدینگی برای خرید هواپیماهای نو و ناتوانی بوئینگ و ایرباس برای ساخت این حجم از نیازهای شرکت های هواپیمایی ایران از چالش هایی است که سد راه نوسازی ناوگان فرسوده کشورمان شده است.طبق گزاش های اخیر وزارت راه و شهرسازی،دارایی اغلب شرکت های هواپیمایی کشورمان بیش از 30 میلیون دلار ارزش مالی ندارد حال آنکه متوسط قیمت هواپیمایی جدید از بوئینگ یا ایرباس ارزش بیشتری نسبت به کل دارایی برخی از این شرکت های هواپیمایی دارد.

از سوی دیگر شرکت های هواپیمایی به شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی و شرکت فرودگاههای کشور چیزی حدود یک هزار و صد میلیارد تومان بدهکار هستند که البته سهم شرکت های هواپیمایی بزرگتر از این بدهی بیشتر است .

این عددها و رقم ها نشان می دهد در طول بیش از سه دهه تحریم های صنعت هوانوردی و تشدید این تحریم ها در سال های اخیر توان مالی و اقتصادی شرکت های هواپیمایی به شدت ضعیف شده است.بارها هم شرکت های هواپیمایی با اجازه دولت برای پوشش هزینه های خود دست به دامن افزایش نرخ بلیت هواپیما شده اند که البته این شیاست باعث اعتراض مصرف کننده نهایی یعنی مردم شده است چرا که در پی چند بار افزایش قیمت در این سال ها کیفیت خدمات افزایش نیافت و حتی ناوگان شرکت های هواپیمایی پیرتر هم شد.

در این شرایط اقتصادی مشخص است که شرکت های هواپیمایی توان خرید هواپیما حتی به صورت مستقیم و بدون پرداخت هزینه های واسطه را ندارند و فعالان این صنعت هم معتقدند در هیچ جای دنیا نقدینگی برای خرید هواپیما از سوی شرکت های هواپیمایی تامین نمی شود و دولت ها نقدینگی مورد نیاز را از طریق روش ها و ابزارهای مالی مختلف تخصیص می دهند.به نظر می رسد می بایست نقش دولت در برطرف کردن مهم ترین مشکل امروز شرک های هواپیمایی که همان تامین نقدینگی برای خرید ناوگان جدید است پر رنگ تر باشد که گمان می رود با توجه به تحولات اخیر باید بخشی از بودجه دولت به این صنعت اختصاص داده شود.

البته روشهای مالی مختلفی برای تامین اعتبار وجود دارد که یکی از این مدل ها،تامین اعتبار از طریق فانیانس است و باید در نظر داشته باشیم طبق گفته مسئولان با توجه به شرایط امروز سالانه یک و نیم میلیارد دلار از بودجه دولت باید به شرکت های هواپیمایی برای خرید هواپیماهای جدید تزریق شود که البته این رقم در ارزان ترین حالت خرید هواپیمایی نو از ایرباس و بوئینگ معادل یک صدم ارزش امروز هواپیماهای مورد نیاز است.

از موضوعات مورد بحث دیگر سهم نامشخص از صندوق توسعه ملی برای صنعت هوانوردی است.منابع توسعه ملی بسیار محدود بوده و به واسطه سقوط قیمت جهانی نقت درآمدهای کشورمان کاهش قابل توجهی داشته است اما هر یک از صنایع و بخش های اقتصادی سهمی از این صندوق دارند لکن بر اساس گفته مسئولان تاکنون یک ریال هم از این صندوق به هیچ یک از شرکت های هواپیمایی پرداخت نشده است.همچنان باید درنظر داشت تسهیلات این صندوق به صورت ارزی است که نوسان های نرخ ارز می تواند دردسرهایی را برای بازپرداخت اقساط داشته باشد البته این موضوع به این معنا نیست که تمایلی به استفاده از تسهیلات صندوق نداشته باشیم لکن تسهیلات باید ریالی و دوره بازپرداخت آن طولانی تر باشد حال آنکه با توجه به توافق هایی که بین کشورها و دولت ها انجام شده فرصت بسیار خوبی برای نوسازی ناوگان هوایی شرکت های هواپیمایی به وجود آمده است و دولت باید بخشی از تامین اعتبارات را بر عهده بگیرد تا قدرت خرید شرکت های هواپیمایی افزایش یابد.

هرچند تا رفع یکی از اساسی ترین مانع های نوسازی ناوگان شرکت های هواپیمایی چیزی نمانده است و طبق گفته مسئولان تا مدت کوتاهی دیگر تحریم های مربوط به حوزه های مختلف اقتصادی و غیراقتصادی برداشته می شود اما بدون برنامه ریزی شرایط پس از تحریم فرقی با شرایط قبل از آن نخواهد داشت.

با وجود رفع تحریم های هوایی چالش های گوناگونی در این زمینه وجود دارد که به 2 مورد نقدینگی برای خرید و ناتوانی شرکت ها برای برطرف کردن نیاز ایران در بازه زمانی کوتاه باید توجه اساسی شود.موضوع دیگر اینست که چه هواپیمایی مناسب با خطوط هوایی و شرایط جدی کشورمان است.

با توجه به مذاکرات چند وقت اخیر وزیر محترم راه و شهرسازی و گفته های ایشان مشخص است که عالی ترین مقام صنعت هوایی کشورمان خرید هواپیماهای کوتاه برد را در دستور کار خود قرار داده است.البته سازمان هواپیمایی کشوری اعلام کرده است شرکت های هواپیمایی برای خرید انواع مدل های هواپیما اجباری ندارند و انتخاب نوع هواپیما بر اساس سلیقه شرکت های هواپیمایی انجام می شود و این شرکت ها دسترسی به هر مدلی خواهند داشت اما منطقی است مدلی از هواپیماها انتخاب شود که برای اقتصاد شرکت های هواپیمایی مقرون به صرفه باشد.

به امید شکوفایی هرچه بیشتر صنعت هوانوردی کشورمان.


سیدمحمدرضا سیف
Share/Save/Bookmark