مهم‌ترین وزیر نفت ایران کیست؟
تاریخ انتشار : شنبه ۱۶ خرداد ۱۳۹۴ ساعت ۰۸:۱۹
کد مطلب: 19536
 
زنگنه در نشست اخیر امنیت انرژی 2015 در برلین اعلام کرد تهران قصد دارد تولید نفت خود را با برداشته شدن تحریم‌ها، به سه میلیون بشکه در روز افزایش دهد. هدف از این کار، جبران درآمدهای از دست رفته ایران است.
سرویس اقتصاد خبرایرانی، در حال حاضر جهان مشتاقانه تحولات سیاسی تهران را پیگیری می‌کند؛ این‌که آیا کابینه حسن روحانی، رییس‌جمهور ایران می‌تواند بر موانع دقیقه نودی ایجاد شده بر سر راه دستیابی به توافق‌نامه جامع بین ایران و گروه پنج غلبه کند؟ گفته می‌شود حضور بیژن نامدار زنگنه، وزیر نفت ایران در کابینه حسن روحانی بیش از هر وزیر دیگری سبب امیدوری برای مثبت اعلام شدن نتیجه مذاکرات هسته‌ای شده است.

داشته‌های سیاسی

در شرایطی که محمدجواد ظریف و حسن روحانی بیش از دیگر مقامات میانه‌رو ایرانی نظر رسانه‌ها را به خود جلب کرده‌اند، بیژن نامدارزنگنه به عنوان یکی از معماران اصلی است که ماموریت آماده کردن شرایط برای دستیابی به توافق‌نامه، برداشته شدن تحریم‌های بین‌المللی و احیای دوباره بخش حیاتی انرژی ایران را برعهده دارد.

زنگنه بدین جهت بر سمت فعلی خود تکیه زده است که برجسته‌ترین مرد صنعت نفت ایران محسوب می‌شود. در واقع با توجه به این‌که صادرات نفت -و بخش رو به گسترش گاز طبیعی- مهم‌ترین مجرای درآمد اقتصادی ایران است، مشاوره و مدیریت او بر این بخش تا زمانی که در این صنعت حضور دارد، بسیار حیاتی قلمداد می‌شود. اما او توانسته است اطمینان بسیاری را که به او بد گمان بودند، به دست آورد.

زمانی که روحانی در اوت 2013 میلادی، زنگنه را به عنوان نامزد تصدی وزارت نفت معرفی کرد، حمایت از او بالا بود. او یکی از سه نامزدی نبود که احتمال دریافت رای عدم اعتماد آنها از سوی مجلس وجود داشت. همان گونه که انتظار می‌رفت، شمار زیادی از نمایندگان مجلس از او حمایت کردند، اما برخی نمایندگان او را میراث به جا مانده از دوران دولت سازندگی -طی سال‌های 1989 تا 1997 میلادی- و همچنین دوران دولت اصلاحات - طی سال‌های 1997 تا 2005 - می‌دانند.

زنگنه در ماه‌های نخست تکیه زدن بر کرسی وزارت نفت، با سیاست‌های بر جای مانده از دوران دولت‌های نهم و دهم -طی سال‌های 2005 تا 2013 میلادی- مواجه بود. صنعت نفت در دوران وزارت زنگنه بار دیگر احیا شد. بعدها زنگنه همه تمرکز خود را بر موضوعات عملی مرتبط با سلامت صنعت انرژی در ایران معطوف کرد. او در واقع به همین دلیل عهده‌دار این سمت در کابینه شد.

اهداف بلند پروازانه

زمانی که به دوران قبلی تصدی وزارت نفت توسط زنگنه -طی سال‌های 1997 تا 2005 میلادی- نگاهی می‌اندازیم، در می‌یابیم که او تغییرات مهمی در سطح مقامات بلندپایه انجام داده است. او سپس اولویت خود را بر روی سلامت اقتصاد ایران در درازمدت قرار داد.

تولید نفت ایران به دو میلیون و 700 هزار بشکه در روز کاهش یافته است. این رقم در سال 2010، حدود چهار میلیون و 200 هزار بشکه در روز بود. به گفته زنگنه، محدودیت‌های بین‌المللی سبب شده که ایران 60 درصد از ظرفیت صادراتی خود را از دست دهد. برخی دیگر از گزارش‌ها، زیان ناشی از تحریم‌ها را حدود 20 درصد از تولید ناخالص داخلی ایران تخمین می‌زنند.

با این حال، زنگنه در نشست اخیر امنیت انرژی 2015 در برلین اعلام کرد تهران قصد دارد تولید نفت خود را با برداشته شدن تحریم‌ها، به سه میلیون بشکه در روز افزایش دهد. هدف از این کار، جبران درآمدهای از دست رفته ایران است.

وزیر نفت ایران همچنین گفت تهران قصد دارد تا سال 2022 میلادی، 180 میلیارد دلار برای احیای صنایع نفت، گاز و پتروشیمی سرمایه‌گذاری کند. تنها در صورتی می‌توان به این هدف رسید که ایران بتواند با قدرت‌های جهان به توافق‌نامه جامع دست یابد و درها به روی سرمایه‌گذاری خارجی باز شود.

در حال حاضر تنها کاری که وزارتخانه زیر نظر زنگنه می‌تواند انجام دهد، این است که پیش‌نویس قراردادهای جدید و جذاب را برای ارائه به شرکت‌های خارجی تهیه کند. خبر خوب این است که ایران حدود 9 درصد ذخایر نفت جهان و 18 درصد از ذخایر گاز طبیعی جهان را داراست و به همین دلیل شرکت‌های فعال در زمینه انرژی نمی‌توانند این کشور را نادیده بگیرند؛ به ویژه اگر بهای انجام معاملات تجاری با ایران قابل مدیریت باشد.

در همین حال، باید دید آیا دیگر تولیدکنندگان نفت در منطقه حاضر هستند با دستورالعمل زنگنه کنار آیند یا خیر. در بیستمین نمایشگاه بین‌المللی نفت، گاز و محصولات پتروشیمی که در اوایل ماه مه در تهران برگزار شد، زنگنه از دیگر تولیدکنندگان نفتی خواست به ایران اجازه دهند سهمیه از دست رفته خود را در بازار بار دیگر باز یابد. زنگنه گفت این حق ایران است که بتواند چنین کاری انجام دهد.

او در عین حال از این کشورها به سبب عرضه بیش از اندازه نفت به بازار انتقاد کرد. زنگنه همانند همتای خود در وزارت امور خارجه ایران بیش از همه بر روی عربستان سعودی متمرکز شده است. مقامات ایرانی در ارتباط با سیاست مرتبط با بهای نفت بیشترین اختلاف‌نظر را با عربستان سعودی دارند. زنگنه همانند رییس‌جمهور ایران به خوبی می‌داند که می‌تواند سیاست‌های خود را در بخش انرژی اعمال کند؛ البته اگر بتواند بر چالش‌های سیاسی موجود در این مسیر غلبه کند.

او در برلین درباره سیاست خارجی ایران گفت تهران قصد ندارد برای صادرات گاز خود در آینده، اروپا را هدف قرار دهد، بلکه بازار آسیا را در اولویت خود قرار داده است. سخنان زنگنه در واقع این پیام را برای روس‌ها در بر داشت که مسکو نباید درباره رقابت با صنعت انرژی ایران نگران باشد. به عبارت دیگر، او فن‌سالاری است که می‌داند در میدان مبارزه، چگونه حریف را مدیریت کند.

در حال حاضر زنگنه می‌تواند صنعت نفت را در داخل ایران بازسازی، در کنفرانس‌های بین‌المللی در زمینه انرژی شرکت و قراردادها را برای سرمایه‌گذاران خارجی آماده کند. اما او تنها در صورتی می‌تواند به برنامه‌های مورد نظر خود جامه عمل بپوشاند که توافق‌نامه جامع حاصل شود.
 
زورآزمایی اقلیت و اکثریت در اوپک

زورآزمایی اقلیت چهار نفره افزایش و یا تثبیت و اکثریت کاهش سقف تولید نفت اوپک در حالی در وین آغاز شده است که وزرای اسبق نفت خواستار ترک جلسه اوپک توسط وزیر نفت ایران در صورت پیروزی اقلیت‌ها هستند.
 
قیمت نفت در طول سه ماه گذشته پس از نزدیک به ۹ سقوط آزاد قیمت‌ها جان تازه ای گرفته است و بهای طلای سیاه در سطوح بشکه ای ۶۵ تا ۷۰ دلار ثابت باقی مانده است.
 
همزمان با تثبیت قیمت نفت در بازار جهانی، دور جدید فعالیت کشورهای عربی عضو اوپک با میدان داری عربستان سعودی برای تضعیف قیمت نفت خام آغاز شده است و در این بین ثبت رکورد جدید تولید و صادرات نفت توسط روسیه عزم اعراب را برای تضعیف بیشتر قیمت نفت دو چندان کرده است.
 
تولید نفت روسیه در طول حدود یک سال گذشته تاکنون بیش از ۲۰۰ هزار بشکه در روز افزایش یافته است و براساس اخرین گزارش‌های منتشر شده توسط فدراسیون انرژی این کشور، ظرفیت تولید و صادرات طلای سیاه روس‌ها از مرز یک میلیون و ۷۱۰ هزار بشکه در روز عبور کرده است.
 
افزایش ظرفیت تولید و صادرات نفت روسیه در حالی که این الکساندر نواک وزیر فدراسیون انرژی روسیه خواستار هماهنگی و همکاری اعضای اوپک برای کاهش سقف تولید نفت این سازمان شده، خشم و عصبانیت کشورهای عربی اوپک را به همراه داشته است.
 
در واکنش به ثبت رکورد بی سابقه تولید نفت روسیه و پیشی گرفتن این کشور از کشورهای ایالات متحده آمریکا و عربستان سعودی، کشورهای عربی عضو اوپک بار دیگر بر طبل افزایش سقف تولید نفت اوپک می کوبند و در این بین با آغاز دوئل جدید نفتی روسیه، آمریکا و اعراب روز به روز جا برای بازگشت بشکه‌های نفت ایران به بازار جهانی تنگ تر می شود.
 
اعراب بر طبل افزایش تولید نفت می‌کوبند
 
به گزارش مهر، در راستای این کشکمش جدید نفتی بین اعراب و روسیه، علی النعیمی وزیر کهنه کار و با سابقه نفت عربستان سعودی در تشریح چشم انداز کوتاه مدت بازار جهانی نفت، گفت: آینده بسیار مثبت به نظر می‌ رسد. اقتصاد جهانی در حال رشد است.
 
سهیل محمد المزروعی وزیر انرژی امارات به عنوان یکی از استراتژیک و کلیدی ترین یاران سعودی‌ها در اوپک هم تاکید می کند: اوپک حتی با وجود افت قیمت نفت، از تصمیم سال گذشته خود برای حفظ سطح تولید رضایت دارد.
 
به گفته این وزیر اماراتی، ما به نشست اوپک خوشبین هستیم و حرکت بسیار خوبی را در جهت اصلاح بازار شاهدیم. در واقع اقتصاد جهانی همانطور که پیش‌ بینی کرده بودیم، در حال رشد است.
 
صالح الساده وزیر انرژی قطر و علی العمیر وزیر نفت هم با حمایت از مواضع عربستان سعودی در اوپک خواستار تثبیت و حتی افزایش سقف تولید نفت این سازمان در یکصد و شصت و هفتمین نشست اوپک در وین شده اند.
 
با این وجود، کشورهایی همچون ایران، عراق، الجزایر، اکوادر، ونزوئلا و سایر اعضا با نظر چهار کشور اقلیت اوپک شامل امارات متحده عربی، عربستان سعودی، کویت و قطر مخالف هستند و خواستار کاهش دستکم یک میلیون تا یک میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه‌ای تولید نفت این سازمان در نشست ۱۶۷ هستند.
 
زنگنه نشست اوپک را ترک می‌کند؟
 
یکی از مهمترین برنامه‌های صنعت نفت ایران در صورت لغو تحریم‌ها افزایش ضربتی و زودهنگام تولید و صادرات نفت خام و از سرگیری فروش طلای سیاه به برخی از مشتریان قدیمی و با سابقه همچون سریلانکا، آفریقای جنوبی، یونان، ایتالیا، آلمان و برخی از کشورهای آسیایی است.
 
بیژن زنگنه وزیر نفت هم در آستانه برگزاری یکصد و شصت و هفتمین نشست اوپک با تشریح برنامه ۳۰ روزه افزایش ۵۰۰ هزار بشکه ای تولید نفت خام ایران در صورت لغو تحریم‌ها از افزایش دو برابری صادرات نفت در مدت کمتر از یکسال نسبت به وضع فعلی خبر داده است.
 
با این وجود، افزایش نفت مازاد در اوپک و مسابقه افزایش تولید و صادرات نفت بین آمریکا، روسیه و کشورهای عربی و حتی عراق و لیبی مشکلات و چالش‌های بازگشت بشکه های نفت خام ایران در صورت تعلیق تحریم ها به بازار را دو چندان کرده است.
 
در این بین بیژن زنگنه وزیر نفت ایران در آستانه نشست اوپک نامه‌ای به عبدالله سالم البدری دبیرکل لیبیایی اوپک نوشته و در این نامه خواستار باز شدن جا برای بشکه‌های نفت خام ایران و بازپس گیری سهم از دست رفته در دوران تحریم‌های غیر قانونی و ظالمانه غرب شده است.
 
همزمان با کش و قوس های افزایش، تثبیت و یا کاهش سقف تولید نفت اوپک به عنوان سه سناریوی پیش روی در آستانه نشست ۱۶۷ این سازمان در وین، برخی از کارشناسان و وزرای اسبق نفت ایران همچون سید محمدغرضی خواستار خروج اعتراض آمیز زنگنه از نشست اوپک در صورت تثبیت و یا افزایش سقف تولید نفت این سازمان شده اند.
Share/Save/Bookmark
کلمات کليدی: زنگنه,وزیر نفت,گزینه های روز میز